Kilka słów o systemie „Ogniem i mieczem” (Wargamer) Zasady gry Zasady gry w plastyczny i realistyczny sposób umożliwiają odtworzenie zachowania na polu bitwy różnych formacji wojskowych - huraganowych szarż polskich skrzydlatych jeźdźców, ziejących ogniem czworoboków szwedzkiej piechoty, lotnych jak wiatr tatarskich czambułów czy nieustępliwych monolitów moskiewskich strzelców. System zasad gry odzwierciedla różnorodność istniejących w XVII wieku taktyk, szyków oraz sposobów prowadzania walki wykorzystywanych przez wszystkie zaangażowane w działania wojenne strony. Staraliśmy się uwzględnić różnice w wyszkoleniu, uzbrojeniu, opancerzeniu oraz morale poszczególnych rodzajów jednostek. Szczególnie silny nacisk położyliśmy na kwestię dowodzenia na polu bitwy i jego efektywności w poszczególnych armiach. W zależności od doświadczenia graczy oraz ilości posiadanych modeli, a także czasu i miejsca do gry, starcia w Ogniem i Mieczem mogą być rozgrywane na 4 różnych poziomach. Wybór poziomu, na jakim rozgrywana będzie gra wpływa na to, które jednostki będą mogły wchodzić w skład „armii” graczy, określi szacunkowy czas rozgrywki, oraz wskaże, jakie zasady specjalne mogą być w rozgrywce stosowane. Najniższy pozom gry „Podjazd” to krótka najwyżej 60 minutowa rozgrywka. Najwyższy poziom – „Wyprawa Walna” umożliwia odtwarzanie ogromnych, prawdziwie epickich bitew. „Ogniem i Mieczem” zawiera unikalny system tworzenia scenariuszy pozwalający na realistyczne odtworzenie starć historycznych, jak również zbilansowane zasady do rozgrywania scenariuszy hipotetycznych. Przy tworzeniu zasad korzystaliśmy z bogatego katalogu źródeł historycznych, konsultacji historyków, własnych badań oraz empirycznych doświadczeń związanych z posługiwaniem się bronią i uzbrojeniem z okresu XVII wieku. Modele do gry Z punktu widzenia modelarskiego system z pewnością zapewni graczom ogromną różnorodność modeli do wszystkich formacji wchodzących w skład armii państw zaangażowanych w działania wojenne. Modele do gry są wykonane z metalu w skali 15 mm (modele od podstawki do poziomu oczu mają 15mm wysokości). Dołożyliśmy wszelkich starań, aby modele te możliwie wiernie przedstawiały historyczny wygląd oraz właściwości poszczególnych formacji. W tym celu, podobnie jak przy tworzeniu zasad, prowadziliśmy wszechstronne badania w oparciu o różnorodne źródła historyczne, przy wsparciu znawców tematyki XVII wiecznej wojskowości, z których konsultacji niejednokrotnie korzystaliśmy. Elementami gry są także makiety budynków, umocnień i innych części scenerii, wykonane w odpowiedniej skali. Modele budynków zostały zaprojektowane na podstawie szkiców z epoki oraz zachowanych późniejszych opisów. Uzupełnieniem dla linii modeli do gry są zestawy sztandarów, wzorowane na zachowanych egzemplarzach muzealnych, szkicach z epoki, opisach źródłowych oraz innych źródłach historycznych. Ostatnim z elementów systemu są, utrzymane w klimacie okresu historycznego gadżety - znaczniki i kości. Skala gry W trakcie tworzenia gry staraliśmy się pamiętać, że gry wojenne to przede wszystkim dobra zabawa dla inteligentnych ludzi. Dlatego też podane poniżej informacje o skali gry trzeba przyjmować jedynie w sposób przybliżony i orientacyjny. Naszym celem było zaprojektowanie historycznej gry, która oprócz walorów poznawczych, byłaby jednocześnie, a może nawet przede wszystkim, wspaniałą zabawą. Oznacza to, że priorytetem było uczynienie z „Ogniem i Mieczem” gry łatwej do przyswojenia nawet dla osób, które z grami bitewnymi nie miały dotychczas styczności oraz po prostu ciekawej i dynamicznej. Biorąc powyższe pod uwagę, w sytuacjach, kiedy musieliśmy wybierać pomiędzy skrajnie historycznym realizmem, a „grywalnością”, wybór padał przede wszystkim na rozwiązania łatwiejsze do zaaprobowania z punktu widzenia gracza niż historyka. Skala czasu: Jedna tura odpowiada około 10-15 minutom w rzeczywistości. Skala modeli i oddziałów: 1 model odpowiada około 15-18 żołnierzom w rzeczywistości. Oznacza to, że średniej wielkości chorągiew polskiej jazdy liczyć będzie 9 figurek zgrupowanych na 3 podstawkach (ok. 120 -150 żołnierzy w rzeczywistości). W przypadku rozgrywania większych bitew należy przyjąć jednakże przelicznik 1 model = 50 ludzi, co pozwoli traktować jedna podstawkę z 3 modelami jako jedną chorągiew jazdy. Skala terenu: 1 cm odpowiada ok. 10 krokom (ok. 7m) w rzeczywistości. Jest to oczywiście skala przyjęta dla zasięgów broni i ruchu jednostek i nie ma nic wspólnego ze skalą modeli. Strony konfliktu Polscy historycy ustalili, że w XVII wieku było zaledwie kilka lat kiedy w Rzeczypospolitej panował pokój. Chodzi tu rzecz jasna jedynie o pokój na papierze, a nie w rzeczywistości. Bowiem nawet w latach 1638-48, kiedy oficjalnie nie trwała żadna wojna, wciąż dochodziło do utarczek granicznych oraz mniejszych lub większych grabieżczych najazdów tatarskich. Można zatem powiedzieć, iż to właśnie w XVII wieku i to na terenie Rzeczypospolitej spełniła się słynna modlitwa niemieckich lancknechtów „Daj nam Boże sto lat wojny”…W połowie wieku XVII liczne wojny toczyła rzecz jasna nie tylko Rzeczpospolita. Wszyscy jej sąsiedzi byli także uwikłani w różnego rodzaju konflikty zbrojne. Zmagania polityczne i wojenne zogniskowały się zasadniczo na dwóch obszarach – terenach wokół Morza Bałtyckiego (Rzeczpospolita, Szwecja i Rosja) oraz obszarach dzisiejszej Ukrainy (Rzeczpospolita, Krym, Kozaczyzna, Turcja i Rosja). W walce o wybrzeże Morza Bałtyckiego ścierały się strefy wpływów Szwecji, która chciała uczynić morze swym „wewnętrznym jeziorem” oraz Rosji, która chciała uzyskać dostęp do Bałtyku. Wynikiem krzyżowania się tych interesów była min. wojna szwedzko-rosyjska z lat 1656-1658, zakończona korzystnym dla Karola X Gustawa pokojem z 1661 r. Oczywiście także Rzeczypospolita była żywotnie zainteresowana w zachowaniu swoich wpływów nad Bałtykiem. Jeśli zaś chodzi o obszar Ukrainy, to tutaj rywalizacja była jeszcze bardziej skomplikowana. W konflikt zaangażowana była Rzeczpospolita, Kozaczyzna, Rosja i w pewnym sensie także Chanat Krymski. Po podziale Ukrainy w 1667 między Rzeczpospolitą i Rosję, do rozgrywki włączyła się także Turcja, obejmując „protekcję” nad Kozaczyzną, co było powodem rozpętania wojny polsko-tureckiej w latach 1672-1676.